I. Yezîd

Yezîd bin Muâviye bin Ebû Süfyân (Arapça: يزيد بن معاوية بن أبي سفيان, romanize: Yazīd ibn Muʿāwiya ibn ʾAbī Sufyān; y. 646 – 11 Kasım 683) ya da I. Yezîd, Nisan 680'den Kasım 683'teki ölümüne kadar hüküm süren Emevîlerin ikinci halifesiydi. Babası I. Muâviye (h. 661-680) tarafından halife ilan edilmesi, İslam tarihinde halifeliğin ilk kez kalıtsal yolla devredilmesi anlamına geliyordu. Yezîd'in dönemi, Muhammed'in torunu Hüseyin bin Ali'nin ölümü ve İkinci Fitne olarak bilinen iç karışıklığın başlamasıyla hatırlanır.

Babasının halifeliği döneminde Yezîd, Bizans İmparatorluğu'na karşı birçok sefer düzenledi. Bu seferler arasında Konstantinopolis Kuşatması da yer alıyordu. Yezîd'in 676 yılında Muâviye tarafından veliaht ilan edilmesine, Hüseyin bin Ali ve Abdullah bin Zübeyr'in de aralarında bulunduğu Hicazlı birçok Müslüman önder karşı çıktı. Hüseyin ve İbn Zübeyr, Yezîd'in halifeliğini tanımayı reddederek Mekke'ye sığındı. Hüseyin, Yezîd'e karşı bir isyan başlatmak amacıyla Irak'ın Kufe kentine gitti, ancak Kerbelâ Olayı'nda küçük bir destekçi grubuyla birlikte Yezîd'in kuvvetleri tarafından öldürüldü.

Hüseyin'in ölümü, Hicaz'da büyük bir öfkeye yol açtı ve İbn Zübeyr, yeni bir halife seçmek üzere bir danışma meclisi toplanmasını önerdi. Emevîler'e karşı başka şikayetleri de olan Medine halkı, İbn Zübeyr'e destek verdi. Diplomasiyle Hicaz halkının desteğini kazanamayan Yezîd, isyanı bastırmak için bir ordu gönderdi. Emevî ordusu, 683 yılının Ağustos ayında gerçekleşen Harre Savaşı'nda Medine halkını yendi ve şehri yağmaladı. Ardından Mekke kuşatıldı; ancak Kasım 683'te Yezîd'in ölümü üzerine ordu geri çekildi. Yezîd'in ölümüyle halifelik yaklaşık on yıl süren bir iç savaşa sürüklendi ve bu dönem, I. Mervân'ın iktidara gelmesiyle sona erdi.